Recensie Jan Fabre | Preparatio Mortis

In 2005 was Preparatio Mortis, als danssolo nog een korte studie op het Festival van Avignon. 7 Jaar later werkte Jan Fabre de voorstelling verder uit tot een die bijna een uur duurt. Een voorstelling die geen zuivere dansvoorstelling is, eerder een totaalervaring waar je zintuigen uiterst gevoelig op reageren zoals na een shockbeleving, die dans, muziek, beeld en installatie in één combineert. Leven en dood, begin en einde. Met de danseres, de kunstenares als vlinder die beide belichaamt: leven schenkt om het leven te geven. 

Het donker kan beklemmend zijn, en je volledig omgeven zodat het je een benard gevoel oplevert. Opvallend dat net die gevoelens bovendrijven wanneer we minutenlang in het pikkedonker naar orgelmuziek luisteren. Muziek die zich opdringt, refereert naar een kerk, naar de dood, je onwennig doet worden maar op een bepaald moment ook tot rust laat komen. Rust bij de luchtverplaatsing, een muziekinstrument dat stevig ademhaalt en verschillende klanken laat horen. 

Uit het donker geeft een fijne lichtstraal een stukje prijs van de bühne. Een bloementapijt met chrysanten en andere bloemen die we met doden associëren gaan op en neer. Een hand, dan een tweede reikt naar de hemel. De orde van de bloemen gaat over in wanorde. Performer Lisa May komt van de kist terwijl de zuinige belichting opentrekt. Duister wordt licht. Bloemen trekt ze op de vloer naar zich toe, verzamelt ze, gooit ze op terwijl ze er intense zucht- en andere kreten bij slaakt. Een imaginair pilletje lijkt ze uit de lucht te vangen en in te nemen. Wanneer ze rechtstaat, maakt ze een golvende sensuele beweging om meteen over te gaan in secondenlang intens trillen. Ze laat zichzelf hard vallen, de blauwe plekken op haar lichaam liegen er niet om. Seks en lust, kokhalzende geluiden, leven geven, het dierlijke (even neemt May bloemen in haar mond), of het kindse (zoals bloemblaadjes tellen, of op het achterhoofd op een bosje gaan liggen) komen aan bod. 

In een laatste fase bevindt May zich in de doorschijnende kist met “17 01 1975” op. Haar lichaam zit onder het bloemsap en bladeren na de intense vermenging die ze met deze objecten had. Van binnen uit dampt de kist dan ook snel aan, May maakt bewegingen alsof ze een embryo is. En hoewel ze hier zo sterk beperkt wordt in haar bewegingsruimte, voelt deze fase erg ontroerend en schoon in zijn onschuld aan. Wanneer ze golvingen tekent op de voorkant, later een dier, en een penis die ejaculeert, terwijl vlinders rond haar fladderen, zijn leven, het kindse, het ondeugende, het puberale, de dood, begin en einde helemaal verenigd tot het orgel zijn laatste adem slaakt en het donker terugkeert. 

Vraag is of Jan Fabre met deze Preparatio Mortis klaar is. Kan een kunstenaar überhaupt klaar zijn met scheppen? Kan iets af zijn? Is de oneindige cyclus, wel volledig te vatten in een voorstelling die eindig is?  Of was ook deze Preparatio Mortis niet eindig? 

< Bert Hertogs >