Recensie I’m sorry ★★★★

In een steeds bekrompenere tijd waarin klassieke standbeelden aangekleed worden omdat “men” vindt dat er te veel naakt te zien is, stellen Jan Fabre en Stella Höttler de tendens van de verpreutsing en verkramping aan de kaak in ‘I’m sorry’. In tegenstelling tot de voorstelling ‘Harakiri’ wordt het publiek hier niet wakker geschokt met confronterende beeldtaal. In plaats daarvan is het juist de eenvoud en de schoonheid die je meenemen in de clash met de “nieuwe normen”. Stella Höttler voelt zich genoodzaakt om telkens weer sorry te zeggen omdat ze is wie ze is en doet wat ze doet.

Hoe ver is de vrije maatschappij ontspoord wanneer je het gevoel krijgt dat je je moet excuseren voor je mooie witte huid, je slanke nek, het feit dat je kan genieten van seks, het gegeven dat je een ontwikkeld brein hebt met een eigen mening … ? In een tijd waarin het vrije denken en de vrije expressie heel openlijk in het gedrang komen; in een tijd waar de cancelcultuur en bijhorende dictatuur de orde van de dag zijn, willen Jan Fabre en Stella Höttler de absurditeit én het gevaar hiervan laten aanvoelen door een eindeloze reeks van sorry’s. En dit net zo lang tot je als publiek echt niet anders kan dan concluderen dat je daar echt geen sorry voor hoeft te zeggen. 

“Vader, vergeef hun, want ze weten niet wat ze doen.” (Luc. 23-34) Het is de sorry die Jezus uitspreekt aan het begin van zijn lijdensverhaal uit naam van degenen die hem kwaad behandelen. Bach wist dit hele verhaal magistraal te vertalen op muziek in zijn Matthaus-Passion. Jan Fabre en Alma Auer kozen juist fragmenten uit deze muziek uit om het lijden van de vrijgevochten mens in de steeds intolerantere maatschappij te begeleiden. De euforie, de tristesse, het ernstige en het vrolijke in de muziekfragmenten sluiten telkens aan bij de sorry die Stella Höttler op dat moment uitspreekt. 

En er worden heel wat sorry’s uitgesproken. Stella Höttler verontschuldigt zich voor haar mooie, witte huid en de vorm van haar borsten. En dat terwijl de grootste kunstenaars uit de geschiedenis het kostbaarste, witte marmer en de duurste pigmenten gebruikten om vrouwen met hun fysieke kenmerken te vereeuwigen tot meerdere eer en glorie van Aphrodite. Maar de tijden zijn duidelijk veranderd. Het gaat er in ‘I’m sorry’ niet om dat er overal meer naakt moet zijn en dat er in elke voorstelling seks moet zitten. Het gaat er wel om dat het moet mogen. De tirannie van de cancelcultuur en de verpreutsing maakt het nu bijna onmogelijk. De vele sorry’s laten dat duidelijk aanvoelen. 

Stella Höttler heeft het gevoel dat ze zich MOET excuseren voor haar rollen in ‘Mount Olympus. To glorify the cult of tragedy‘, ‘Peak Mytikas (On the top of Mount Olympus)’ en ‘Belgium Rules/Belgian Rules‘. Hoewel ze zelf erg gefascineerd was door de voorbereiding en de fysieke controle die nodig waren om op het juiste moment te urineren op de scène, werd er al te vaak schande over gesproken dat men zo kon refereren naar het werk van de “grote Magritte”. We kunnen de gevoelige zieltjes geruststellen dat er in ‘I’m sorry’ niets van dat soort handelingen te zien is. 

Al moeten we wel waarschuwen voor hier en daar een naakte enkel. Lap, hier heb je het: nu gaan we onszelf ook al bijna excuseren voor heel mondaine dingen. En dan toch wel net op het moment dat we het over de schoonheid van de vagina van Stella Höttler wilden gaan hebben. Want ook daar heeft ze zich voor geëxcuseerd. Om het publiek duidelijk te laten weten waar ze nu juist over sprak, kwamen er beelden van haar vagina aan beide kanten van haar persoon geprojecteerd. Wout Janssens heeft voor deze voorstelling heel mooie en smaakvolle close-up shots gemaakt van de verschillende lichaamsdelen die besproken werden in de tekst. 

Het gebruikte beeldmateriaal toont heel veel respect voor het lichaam van Stella Höttler en wanneer de toeschouwer daarbij erotische associaties maakt, zegt dat meer over die toeschouwer dan over de maker van de beelden. Persoonlijk waren we best jaloers op Stella toen ze het had over haar strakke schaamlippen en de schoonheid van haar vagina. En ja, we weten dat een deel van u nu ongemakkelijk op de stoel zit wanneer u dit leest, maar daar gaat het juist om. Er is niks mis met het voelen van een beetje ongemak en we hebben daar alle begrip voor. Maar … dat mag ons het recht niet ontnemen om het te schrijven, net zoals het theatermakers als Jan Fabre en Stella Höttler het recht niet mag ontnemen om dat ten tonele te brengen. 

Tot slot willen we nog meegeven dat ‘I’m sorry’ een heel serene voorstelling is geworden die ondanks de duidelijk kritische toon van een heel eenvoudige schoonheid getuigt. De herfstblaadjes en Stella’s mooie witte jurk stralen eigenlijk heel wat onschuld en luchtigheid uit. Zo laten de makers de diepere boodschap als een druppel die steeds weer op dezelfde plaats op een steen valt langzaam doordringen. 

< Sascha Siereveld >

Credits: 

Tekst: Jan Fabre & Stella Höttler
Kostuum, Decor & Regie: Jan Fabre
Uitvoering: Stella Höttler
Muziek Editor: Alma Auer
Muziek Johann Sebastian Bach: Matthaus-Passion, 1954 opname door Wiener Philharmoniker, Wiener Singakademie, Wiener Sängerknaben, o.l.v. Wilhelm Furtwängler (1886 - 1954)
Dramaturgie: Miet Martens
Lichtontwerp & techniek: Wout Janssens
Film: Wout Janssens